SCHEIDING...EN DE KINDEREN?

Gezag en omgang na (echt)scheiding
Deze brochure gaat over één van de drie kerntaken van de Raad voor de Kinderbescherming: gezag en omgang na (echt)scheiding. De andere twee kerntaken zijn strafzaken en bescherming. Informatie hierover vindt u in de brochures:
Als uw kind in aanraking komt met de politie.
en Opvoeden is niet altijd makkelijk..

Voor het gemak is deze brochure in de mannelijke vorm geschreven. Overal waar 'hij' staat kunt u ook 'zij' lezen.

Inhoud:

U gaat uit elkaar; hoe gaat het verder met uw kinderen?
Ieder kind heeft recht op een goede verzorging en een goede opvoeding. Ook heeft ieder kind recht op contact met zijn beide ouders. Dat betekent dat kinderen behalve voedsel, kleding, onderwijs en huisvesting vooral veel aandacht en liefde van hun ouders nodig hebben. Ouders doen hun best daar zorg voor te dragen. Tijdens het huwelijk zijn zij samen verantwoordelijk voor hun kinderen. Zij hebben samen het ouderlijk gezag.

Maar soms gaat er iets mis. Ouders besluiten bijvoorbeeld uit elkaar te gaan. Niet alleen voor u, maar ook voor uw kinderen heeft dit grote gevolgen. Als ouders moet u nooit vergeten dat uw kinderen u beiden nodig hebben, ook al woont u niet meer bij elkaar. Daarom is het erg belangrijk dat u goede afspraken maakt over uw kinderen. Over hoe het nu verder moet met de opvoeding en verzorging, en hoe de kinderen met u allebei contact kunnen blijven houden.

Als u gaat scheiden moeten u en uw ex-partner bepalen wie de zeggenschap krijgt over de kinderen, bij wie ze gaan wonen en wanneer de kinderen de andere ouder kunnen zien. In juridische termen heet dit: gezag en omgang.

Gelukkig komen de meeste ouders hier samen wel uit. Zij zijn in staat om goede afspraken te maken - èn na te komen - die in het belang zijn van hun kinderen. Deze afspraken kunnen door de rechter worden vastgelegd.

Samen verantwoordelijk
Sinds 1 januari 1998 geldt in Nederland het uitgangspunt dat u na de scheiding samen het ouderlijk gezag over uw kinderen blijft houden. U blijft beiden verantwoordelijk voor de opvoeding en verzorging van uw kinderen en u neemt samen alle belangrijke beslissingen.

Uitzondering: één ouder krijgt het gezag
Volgens de wet is er een uitzondering mogelijk op de regel dat ouders na scheiding samen het gezag over hun kinderen behouden. Op verzoek van een van de ouders of een kind van 12 jaar of ouder, kan de rechter besluiten het gezamenlijke gezag te beëindigen en het aan één van de ouders over te dragen. Er moeten voor de rechter wel goede redenen zijn om deze uitzondering toe te staan.


Omgang, informatie en consultatie
In overleg kunnen de ouders voor hun kinderen een omgangsregeling bepalen. Samen bepaalt u wanneer en hoe vaak de kinderen de andere ouder zullen ontmoeten. Deze ouder heeft ook recht op informatie over het kind. De ouder bij wie de kinderen wonen, heeft de plicht om de andere ouder op de hoogte te houden van belangrijke zaken die met het kind te maken hebben. U kunt hierbij denken aan de voortgang op school of de gezondheid van uw kind. Bovendien moet de ene ouder de andere ouder om zijn of haar mening vragen omtrent belangrijke beslissingen over het kind. Dit is het recht op consultatie. Bij éénoudergezag mag de ouder met het gezag uiteindelijk zelf de beslissing nemen.

U komt er niet uit: de rechter beslist
Helaas gaat het maken van afspraken bij scheiding niet altijd gemakkelijk. Soms worden ouders het niet eens over het ouderlijk gezag na de scheiding, of over hoe de omgang geregeld moet worden. In dat geval moet de rechter een beslissing nemen. Voordat hij dat doet, kan hij de Raad voor de Kinderbescherming vragen een onderzoek in te stellen en advies te geven.

Het Onderzoek van de Raad
Het onderzoek van de Raad voor de Kinderbescherming houdt in dat een medewerker van de Raad (een 'raadsonderzoeker') met u, uw ex-partner en uw kinderen gaat praten. Het aantal gesprekken hangt af van de situatie. De raadsonderzoeker stelt altijd het belang van uw kinderen voorop. Hij zal eerst proberen in overleg met ouders en kinderen een oplossing voor de problemen te vinden. Voor de kinderen is het namelijk buitengewoon belangrijk dat hun ouders zelf gezamenlijk tot afspraken komen. Eventueel kan de raadsonderzoeker uw gezin in verband met de scheidingsproblemen doorverwijzen naar een hulpverleningsinstelling.

Als het u ook daarna niet lukt om samen goede afspraken te maken, dan geeft de Raad zijn mening aan de rechter. De Raad adviseert de rechter wie van beide ouders het best het gezag over uw kinderen kan krijgen, en hoe de omgang geregeld kan worden. Voor dit advies praat de raadsonderzoeker soms ook met andere mensen die informatie kunnen geven, zoals een onderwijzer of huisarts.
De raadsonderzoeker overlegt met u wat hij gaat doen, zodat u goed op de hoogte blijft. Ook overlegt hij met andere deskundige medewerkers van de Raad. Beslissingen neemt hij dus nooit alleen.

Soms kan de raadsonderzoeker als hij dat noodzakelijk vindt een deskundige raadplegen, bijvoorbeeld een psycholoog.

Rapport
Van de resultaten van het onderzoek en het advies aan de rechter wordt een rapport opgemaakt. Dit rapport wordt met u en uw kinderen besproken, en u mag het uiteraard ook zelf lezen. Als er iets in staat wat volgens u niet klopt dan kunt u dat aangeven. Uw opmerkingen worden dan aan het rapport toegevoegd. Uiteindelijk wordt dit rapport naar de rechter gestuurd. U krijgt een kopie thuisgestuurd. Een andere kopie blijft bij de Raad voor de Kinderbescherming waar het wordt bewaard in een dossier. Hierin zijn alle stukken van de zaak verzameld. Ook de persoonlijke gegevens van u en van uw kinderen worden in dit dossier bewaard. Het dossier wordt vernietigd als het jongste kind uit uw gezin waarmee de Raad te maken heeft, 18 jaar wordt. U en uw kinderen hebben het recht om het dossier in te zien.


De beslissing van de rechter
De rechter nodigt u vervolgens uit voor een zitting bij de rechtbank. Hij bepaalt welke ouder het ouderlijk gezag krijgt, en hoe de omgangsregeling met de andere ouder eruit moet zien. U kunt uw advocaat vragen of hij op de zitting voor u het woord wil voeren.

De rechter neemt zijn beslissing op basis van het onderzoek van de Raad voor de Kinderbescherming en dat wat hij op de zitting heeft gehoord. Ook houdt hij rekening met de mening van uw kinderen. De rechter is verplicht om kinderen van 12 jaar en ouder uit te nodigen om hun mening te geven. Bij kinderen jonger dan 12 jaar mag de rechter dat ook doen, maar hij is het niet verplicht.

Vertrouwenspersoon
U kunt bij al uw contacten met de Raad iemand meenemen in wie u vertrouwen
heeft. Zo'n vertrouwenspersoon kan een familielid zijn, een goede vriend of vriendin, een advocaat of iemand van een hulpverleningsinstelling. De vertrouwenspersoon mag de behandeling van de zaak echter niet van u overnemen, en mag niets doen zonder uw toestemming. Als de Raad met beide ouders spreekt, mag de vertrouwenspersoon alleen aanwezig zijn als beiden dat goed vinden. De Raad mag de vertrouwenspersoon toegang weigeren als deze het onderzoek verstoort.

Wet op de persoonsregistratie
Van alle personen die met de Raad in contact komen, worden in principe de persoonsgegevens opgenomen in de computer. De Wet op de Persoonsregistratie geeft regels voor het vastleggen en gebruik van persoonsgegevens. Ook geeft deze wet mensen onder andere het recht om hun eigen gegevens in te zien, aan te vullen of te corrigeren. Hoe u dat kunt doen, staat in het reglement dat bij de Raad ter inzage ligt.

Een klacht indienen
Als u een klacht wilt indienen over een raadsmedewerker of over de manier waarop het onderzoek is uitgevoerd, dan moet u dat doen binnen twee maanden nadat u op de hoogte bent gekomen van datgene waarover u wilt klagen. U kunt hiervoor gebruik maken van de beklagregeling. Over deze regeling bestaat een aparte brochure, die verkrijgbaar is bij de Raad voor de Kinderbescherming en bij Postbus 51.

U bent het niet eens met de beslissing van de rechter
Als u het niet eens bent met de beslissing van de rechter, kunt u in hoger beroep gaan. Uw advocaat kan u uitleggen hoe dat moet.

Ouderlijk gezag kan gewijzigd worden
De beslissing van de rechter geldt altijd voor de situatie waarin uw kind zich op dat moment bevindt. Deze situatie kan natuurlijk veranderen, waardoor het beter lijkt dat gezamenlijk gezag wordt omgezet in één-oudergezag of, als dat al het geval was, de andere ouder het gezag overneemt. U kunt ten allen tijde de rechter vragen het gezag te wijzigen. Daarvoor moet u een verzoek indienen bij de rechtbank. U heeft hierbij een advocaat nodig.

Uitzondering: geen recht op omgang
In uitzonderingsgevallen kan het beter zijn voor een kind als het geen contact meer heeft met de andere ouder. In dat geval kan de ouder met het ouderlijk gezag de rechter vragen om het recht op omgang van de andere ouder op te heffen. De rechter doet dit alleen als:

Uitzondering: geen recht op informatie en consultatie
De rechter kan in uitzonderingsgevallen bepalen dat de andere ouder geen recht heeft op informatie en consultatie. De ouder die het gezag heeft, hoeft dan de andere ouder niet meer te informeren of om raad te vragen over het kind. Dit besluit de rechter als hij dat in het belang van het kind nodig vindt. De ouder die het gezag heeft kan hierom vragen.

Wilt u meer weten?
Als u vragen heeft of uw persoonlijke situatie eens met iemand wil bespreken, dan kunt u contact opnemen met de Raad voor de Kinderbescherming.

De Raad voor de Kinderbescherming heeft 21 vestigingen door het hele land. U kunt elke werkdag bellen voor een afspraak. De adressen worden hieronder genoemd.

Raad voor de Kinderbescherming:

Vestiging Alkmaar
Kennemerstraatweg 21
1814 GA ALKMAAR
(072) 5143434

Vestiging Almelo
Bellavistastraat 3
7604 AD ALMELO
(0546) 832200

Vestiging Amsterdam
IJsbaanpad 2
1076 CV AMSTERDAM
(020) 5750100

Vestiging Arnhem
Groningensingel 21
6835 EA ARNHEM
(026) 3226555

Vestiging Assen
Mandemaat 3
9405 TG ASSEN
(0592) 333444

Vestiging Breda
Kloosterlaan 174
4811 EE BREDA
(076) 5255800

Vestiging Dordrecht
Spuiboulevard 344-346
3311 GR DORDRECHT
(078) 6139544

Vestiging Eindhoven
Keizersgracht 5
5611 GB EINDHOVEN
(040) 2329319

Vestiging 's Gravenhage
Neuhuyskade 40
2596 XL DEN HAAG
(070) 3742300

Vestiging Groningen
Engelse Kamp 2
9722 AX GRONINGEN
(050) 5205222

Vestiging Haarlem
Jansweg 15
2011 KL HAARLEM
(023) 5156500

Vestiging 's Hertogenbosch
Kooikersweg 3
5223 KE DEN BOSCH
(073) 6207911

Vestiging Leeuwarden
Jacob Catsplein 3
8913 CS LEEUWARDEN
(058) 2343333

Vestiging Lelystad
Maerlant 11
8224 AC LELYSTAD
(0320) 286500

Vestiging Maastricht
Wilhelminasingel 106
6221 BL MAASTRICHT
(043) 3254354

Vestiging Middelburg
Buitenruststraat 4
4337 EH MIDDELBURG
(0118) 673333

Vestiging Roermond
Slachthuisstraat 57
6041 CB ROERMOND
(0475) 363363

Vestiging Rotterdam
Wijnhaven 144
3011 WX ROTTERDAM
(010) 4040600

Vestiging Utrecht
A. van Schendelstraat 550
3511 MH UTRECHT
(030) 2391666

Vestiging Zutphen
Zaadmarkt 91
7201 DC ZUTPHEN
(0575) 590100

Vestiging Zwolle
Van Wevelinkhovenstraat 1
8021 WX ZWOLLE
(038) 4554333

Aan de informatie die is opgenomen in deze brochure kunnen geen rechten worden ontleend.

Er zijn meer brochures verkrijgbaar over dit onderwerp, uitgegeven door het Ministerie van Justitie (alle brochures zijn alleen in het Nederlands verkrijgbaar):

U gaat scheiden
Wanneer kunt u een scheiding aanvragen, wat moet u dan doen, en wat moet er allemaal geregeld worden.

Gezag, omgang en informatie
Ouderlijk gezag tijdens en na het huwelijk, na overlijden, van ongetrouwde ouders, voogdij, omgang, etc.

Raar uit elkaar. als je vader en moeder uit elkaar gaan.
Folder voor kinderen over scheiding.

Daar gaan we weer! Als je vader en moeder gescheiden zijn.
Folder voor kinderen over de omgangsregeling en informatieregeling.

'n Sprong in het duister. Als je bij je andere ouder wilt wonen.
Folder voor kinderen over de wijziging van het ouderlijk gezag.

Deze brochures zijn verkrijgbaar bij alle vestigingen van de Raad voor de Kinderbescherming en via Postbus 51

of via de Postbus 51 Infolijn
tel: 0800-8051 (gratis)
Maandag t/m vrijdag van 9.00 tot 21.00 uur.

Ook de andere brochures van de Raad voor de Kinderbescherming zijn op deze manier verkrijgbaar.
Voor bestellingen van meer dan 10 exemplaren kunt u zich schriftelijk wenden tot:
Raad voor de Kinderbescherming
Landelijk Bureau
Postbus 19202
3501 DE Utrecht
Nederland

Januari 1998
Uitgave: Raad voor de Kinderbescherming
Landelijk Bureau
Postbus 19202
3501 DE Utrecht
Nederland

U vindt de Raad voor de Kinderbescherming op het Internet:

De Raad voor de Kinderbescherming